Remming van chronische oogzenuwschade bij glaucoom

Een nieuwe studie van de Universiteitskliniek voor Oogheelkunde in Maastricht onder leiding van bioloog dr. Theo Gorgels onderzoekt hoe oogzenuwcellen bij glaucoom afsterven en manieren om dat proces te stoppen.

Het onderzoek van Theo en zijn team richt zich specifiek op de werking van oogzenuwcellen. In het laboratorium verrichten ze microscopisch onderzoek naar oogzenuwcellen die worden blootgesteld aan een gifstof die celdood veroorzaakt. ‘Binnen 24 uur gaat een gezonde cel volledig verloren’, legt hij in een interview voor het Oogfonds uit. ‘De cel activeert een zelfmoordprogramma, waarbij die op een gecontroleerde manier wordt afgebroken, zonder ontstekingsreacties.’ Hierbij wordt als eerst de functie van de mitochondriën verstoord: die membranen gaan kapot, waardoor het eiwit cytochroom-C weglekt.

Weglekken voorkomen

In de nieuwe studie richt Theo zich op stoffen die deze onherroepelijke reactie tegengaan. ‘Van een aantal stoffen is bekend dat ze dit weglekken kunnen voorkomen. Een van die stoffen is methazolamide, dat al gebruikt wordt voor de behandeling van glaucoom omdat het de oogdruk verlaagt. Misschien remt dit geneesmiddel óók rechtstreeks de celdood in de oogzenuw. We kijken eerst welke doses van de stof effect hebben en testen vervolgens ook andere mogelijke moleculen.’

Eerder onderzoek

Een belangrijk inzicht uit een eerdere studie van Theo en zijn collega dr. Wenting You is dat oogzenuwcellen kunnen herstellen als de schade op tijd wordt aangepakt. Dit maakt glaucoom mogelijk voor een deel omkeerbaar. In een andere studie ontdekten ze dat wanneer er geen nieuwe mitochondriën worden aangemaakt, de cellen niet meer kunnen herstellen. Op dit moment onderzoeken ze hoe de aanmaak van mitochondriën weer kan worden geactiveerd. Stoffen zoals vitamine B3 kunnen dit proces mogelijk versnellen.

Meerdere oplossingsrichtingen 

Theo: ‘De verschillende onderzoeken die we doen, vullen elkaar goed aan.’ Ze vullen elkaar niet alleen goed aan, maar geven ook meerdere oplossingsrichtingen. ‘Elke patiënt is anders. Glaucoom heeft bij iedereen een andere impact. Hoe meer instrumenten we hebben om de ziekte te bestrijden, hoe meer verschillende patiënten we kunnen helpen.’

Bron: Oogfonds